Les 2 De wereld verandert

Lesinhoud
Deze les gaat in op de veranderingen die de techniek van het 3D-printen de wereld brengt. De leerlingen maken in een filmpje kennis met de kunstenaars Krista en Hilde. Ze bedenken een eerste ontwerp voor het uiteindelijke kunstwerk.
Lesdoelen
  • De leerlingen leren over productieprocessen en over de weg die producten afleggen voordat ze in winkels terechtkomen.
  • De leerlingen komen te weten dat 3D-printen invloed heeft op de manier van werken van kunstenaars.
  • De leerlingen leren dat er een proces voorafgaat aan het maken van een 3D-print of een kunstwerk.
  • Ze maken kennis met het tekenprogramma Doodle3D en leren welke vereisten er aan een ontwerp voor een 3D-print zitten.
Benodigdheden
Tijd
  • 30 minuten groepsgesprek
  • 15 minuten ontwerpen
Voorbereiding
  • Lees de informatie goed door en bekijk het beeldmateriaal.
  • Print voldoende werkbladen uit (met de 2D-printer!).

Inleiding

Je kunt je zo langzamerhand wel voorstellen dat het 3D-printen het een en ander gaat veranderen in de wereld. Productontwerpers bijvoorbeeld gebruiken 3D-printers om hun ontwerpen met behulp van prototypes te perfectioneren voordat ze in productie worden genomen. En ook kan er meer op maat geproduceerd worden.

Op dit moment worden in fabrieken producten nog in grote aantallen gemaakt, om vervolgens naar winkels over de hele wereld verzonden te worden. Met 3D-printers heb je alleen grondstoffen nodig en print je een product ter plekke uit op het moment dat het nodig is.

In dit filmpje kun je zien wat de situatie was, is, en wat 3D-printen in de toekomst gaat veranderen. Met name het verschil in vervoer, het op maat produceren én het delen en personaliseren van ontwerpen wordt heel helder getoond:

Vraag de kinderen: Wat zijn de grootste verschillen tussen productie vroeger, nu en in de toekomst?

Toepassingen

Consumenten kunnen de 3D-printer gebruiken om producten te personaliseren, door kleine aanpassingen aan te brengen in het ontwerp. Dat is in het bovenstaande filmpje ook goed te zien: het mannetje nam een ontwerp van internet en voegde daar naar wens dingen aan toe. Bedrijven spelen daar ook op in. Zo kun je bij de Hema al gepersonaliseerde telefoonhoesjes en kettinkjes laten 3D-printen.

Gepersonaliseerde producten bij de Hema laten 3D-printen
Gepersonaliseerde producten bij de Hema laten 3D-printen

3D-printen gaat er ook voor zorgen dat je minder vaak naar de winkel hoeft. Als je een knopje dat kapot is gewoon opnieuw kunt uitprinten, hoef je geen hele nieuwe radio aan te schaffen… Een aantal fabrikanten, zoals IKEA, zetten al bouwtekeningen voor reserveonderdelen online zodat hun klanten die zelf kunnen uitprinten.

Copyright?

Deze ontwikkelingen zorgen er ook voor dat er in het ontwerpproces het een en ander verandert. Het heeft gevolgen voor copyright. Als iemand in India een ontwerp maakt en deelt op internet, kan ik dat hier in Nederland gewoon uitprinten! Er zijn zelfs kunstprojecten die deze nieuwe ‘deelcultuur’ als uitgangspunt hebben. Op deze website staan bijvoorbeeld ongelooflijk veel 3D-ontwerpen, die gratis te downloaden zijn. Je vindt er praktische producten, maar ook veel kunstwerken, die de makers op deze manier delen met anderen.

Er ontstaan ook samenwerkingen tussen mensen die elkaar helemaal niet kennen. Zo is er Project Egg van Michiel van der Kley. Meer dan 4000 mensen droegen letterlijk een steentje bij aan één groot kunstwerk dat gemaakt werd met een 3D-printer op de Dutch Design Week, door allemaal één steentje te laten 3D-printen. Er ontstond uiteindelijk een bouwwerk waar mensen in konden staan.

Bioprinten

Een heel spannende toepassing van de 3D-printer is het ‘bioprinten’. Het woord zegt het al een beetje: printen met biologisch materiaal. Ziekenhuizen zetten 3D-printers in voor het printen van:

  • huid
  • bot
  • protheses, precies op maat
  • kraakbeen
  • zelfs organen…

Bekijk de voorbeelden (pdf) met de kinderen.

De kunstenaars

De kunstenaars Hilde en Krista Peters zijn gefascineerd geraakt door het bioprinten. Zij stelden zichzelf de vraag: wat als je met de 3D-printer een heel nieuwe diersoort zou kunnen printen? Daaruit kwam een onderzoek. In het filmpje vertellen ze meer:


Bespreek het filmpje met de leerlingen. Krista en Hilde vragen dus om de hulp van de leerlingen!
Vraag: Wat waren de kunstenaars aan het einde van het filmpje aan het maken, denk je?

Structuur

Om hun vraag ‘Wat als je met de 3D-printer een heel nieuwe diersoort zou kunnen uitprinten?’ te beantwoorden zijn de zussen een onderzoek gestart. Ze willen samen met de kinderen een ontwerp maken voor een nieuwe fantasiediersoort. De kinderen dragen allemaal een stukje huid voor een diertje in de nieuwe diersoort-kudde bij.

Vraag de leerlingen het volgende:

  • Stel: je kunt in de toekomst een heel nieuwe diersoort ontwikkelen en uitprinten met de 3D-printer… Hoe denk je dat het nieuwe beest eruit zou zien?
  • Wat zou het beest voor eigenschappen moeten hebben?
  • Hoe zou de huid of vacht voelen?

Bekijk deze afbeeldingen (pdf) goed met de klas en benoem de eigenschappen van de structuren: zacht, stekelig, hard, glad, herhaling…

Doodle3D

De kinderen maken een eerste ontwerp voor het stukje huid van het fantasiebeest. Hoe teken je zo’n structuur? In bovenstaande afbeeldingen zie je veel herhaling, er zit een patroon in de dierenhuiden. Ook kun je vaak aan het soort lijn zien of de huid hard of zacht is.

De stukjes structuur die de leerlingen ontwerpen moeten voldoen aan een aantal eisen om in de volgende les met het tekenprogramma Doodle3D uitgeprint te kunnen worden:

doodle3D structuur

  • De verschillende onderdelen moeten aan elkaar verbonden zijn. Losse haartjes tekenen kan dus niet, wel als ze met een lange lijn aan elkaar vastzitten.
  • De ontwerpen kunnen niet helemaal zwart ingekleurd worden.

Tijdens hun bezoek aan de klas zullen de kunstenaars hier natuurlijk bij assisteren, maar het is goed om alvast een keer te oefenen. Op dit werkblad maken de leerlingen hun eerste ontwerp.

Voorbeelden van structuur getekend in Doodle3D
Voorbeelden van structuur getekend in Doodle3D

 

Nagesprek

  • Begrijpen de kinderen wat de kunstenaars met ze gaan maken?
  • Welke eigenschappen krijgt het fantasiebeest volgens deze klas?