Les 1: Op de grens van het Romeinse Rijk

(Tijdsduur circa 30 minuten, exclusief extra lessuggestie)

 

Opdracht 1: Grenzen opzoeken

In het Klokhuisfilmpje uit de introductieles wordt gesproken over de limes: de grens van het Romeinse rijk. Maar wat is een grens eigenlijk en hoe ziet deze eruit? Bespreek klassikaal de volgende vragen:

  • Wat is een grens?
  • Hoe ziet een grens eruit?
  • Waar ligt de grens van Nederland?
  • Ben je wel eens over een grens gegaan?
  • Hoe ziet een grens eruit als je in het vliegtuig zit?
  • Hoe zag de Romeinse grens eruit volgens het filmpje? Was deze grens overal hetzelfde of zat er ook verschil in?
  • Zou je de Romeinse grens op dit moment in Nederland nu nog ergens kunnen zien denk je?

 

Opdracht 2: De Romeinse grens

Laat als eerste een afbeelding van het Romeinse Rijk 117 n.C. op het digibord zien. De Romeinen hadden heel veel landen veroverd, van Afrika tot Azië en zelfs een groot deel van Europa.

Limes - Romeinse Rijk 117 n.C.

Herkennen de leerlingen Europa? Kunnen ze aanwijzen waar Rome (de hoofdstad van het Romeinse Rijk) ligt? En waar ligt Nederland?

Laat nu een oude kaart van Nederland ten tijde van het Romeinse Rijk zien.
Wie kan op deze kaart aanwijzen waar de Romeinse grens heeft gelopen? (Tip: Weet je waar de rivier de Rijn loopt?) Is het een logische grens vind je? Waarom wel/niet?

Laat nu de kaart van de Romeinse Rijksgrens in Nederland zien.

Zoals je kunt zien liep de grens van het Romeinse Rijk langs de Rijn, dwars door ons land en dwars door de provincie Utrecht. De limes deelde Nederland dus in tweeën. Het deel ten zuiden van de Rijn hoorde bij het Romeinse Rijk. Het deel ten noorden niet.

Kunnen de leerlingen op de kaart aanwijzen waar hun school staat? Stel je voor dat jullie school in de Romeinse tijd al had bestaan: stond jullie school dan in het deel van Nederland dat ooit Romeins was, of het niet-Romeinse deel van Nederland? (Tip: Ligt jullie school boven of onder de rivier de Rijn?)

En: als jullie geen Romeinen waren, wíe waren jullie dan wel? (Tip: Dit volk wordt onder andere in het Klokhuisfilmpje uit de introductieles genoemd én je kan het op de kaart van het Romeinse Rijk 117 n.C. terugvinden!)

 

 

Extra lessuggestie – Diversiteit aan de grens

(20 minuten)

Grenzen zijn er in allerlei soorten en maten. Er zijn strikte grenzen waar je niet zomaar overheen mag zonder paspoort of visum, maar ook grenzen zoals in Europa; die voor een groot deel open zijn, waardoor wij zo van Nederland naar België of Spanje kunnen reizen.

Eigenlijk was het Romeinse Rijk ook een beetje zoals het Europa van nu. De grens was geen harde grens, maar een levendige plek waar veel gebeurde én waar ook veel werd uitgewisseld qua goederen en cultuur. Er woonden Romeinen, Bataven, Friezen, Germanen… En net zoals dat wij wel eens Italiaanse pasta eten of Engelse woorden gebruiken, namen deze volken ook dingen van elkaar over.

Opdracht: Uitwisseling van culturen

Bekijk het volgende filmpje (3:45 minuten) over de Romeinse limes.

Langs de Romeinse grens woonden heel veel verschillende soorten mensen. Er waren soldaten uit Italië, maar ook uit andere landen van Europa en zelfs soldaten uit Noord-Afrika en Syrië! De grens was dus een mengelmoes van culturen, waardoor onderling ook veel uitwisseling ontstond. Een multiculturele samenleving avant la lettre dus!

Verdeel de klas in groepjes en laat ze de volgende vragen bespreken:

  • Voel jij je Nederlands? Waarom wel/niet?
  • Bestaat de échte Nederlander volgens jou?
  • Kom jij wel eens in aanraking met andere culturen? Zo ja, op welke manier?
  • Van welk land of welke cultuur zou jij graag iets over willen nemen?
  • Vind je uitwisseling van cultuur belangrijk? Waarom wel of niet?
  • Hoe zit het met de diversiteit in jullie klas of bij jullie op school? Zijn er veel verschillende culturen?

Het filmpje eindigt met de vraag: ‘Waarom doen mensen elkaar zo graag na?’
Hebben de leerlingen daar ook een antwoord op?

File:Pure Diversity, Mirta Toledo 1993.jpg - Wikimedia Commons